Treo gác bếp là một phương pháp bảo quản thực phẩm cổ điển, đơn giản nhưng hiệu quả. Hãy cùng mình tìm hiểu lý do vì sao phương pháp này lại giúp bảo quản thực phẩm tốt nhé.
Treo gác bếp và tác dụng bảo quản
Nhiều người thường nghĩ rằng phương pháp treo gác bếp là cách chế biến thực phẩm đặc trưng của vùng cao, vùng núi hẻo lánh. Tuy nhiên, xét về bản chất và mục đích, đây thực chất là một phương pháp bảo quản truyền thống, đơn giản và thô sơ.
Thực phẩm được treo ở vị trí cao nhằm tránh tiếp xúc với côn trùng và động vật gây hại, đồng thời được sử dụng dần theo thời gian. Một số thực phẩm có thể được treo trong nhiều tháng, thậm chí hàng năm, rõ ràng đây là cách bảo quản, chứ không phải nấu ăn hay chế biến thông thường.
Về cơ bản, phương pháp này có các tác dụng như sau:
- Duy trì độ ẩm thấp
- Duy trì nhiệt độ cao
- Tạo lớp phủ muội than
- Xua đuổi côn trùng
Duy trì độ ẩm thấp
Hơi nóng từ bếp lửa bốc lên, tạo dòng khí nóng chuyển động hướng lên và đi qua thực phẩm treo trên gác bếp. Nhiệt độ cao làm nước trên bề mặt thực phẩm bay hơi trước, sau đó nước bên trong thực phẩm tiếp tục khuếch tán ra ngoài rồi bay hơi tiếp. Quá trình này dần rút bớt nước trong thực phẩm, giữ cho thực phẩm và cả không khí xung quanh luôn có độ ẩm thấp, vì dòng khí nóng liên tục mang hơi ẩm thoát ra ngoài qua ống khói.
Quá trình “khử ẩm” này mang tính gián đoạn vì bếp lửa không phải lúc nào cũng được duy trì liên tục. Tuy nhiên, do đặc thù ở các vùng thôn quê, vùng núi cao hoặc nơi có khí hậu khắc nghiệt, bếp lửa thường được giữ cháy khá thường xuyên. Nên nhìn chung thì độ ẩm xung quanh thực phẩm có thể tăng nhẹ tùy thời điểm, nhưng sớm được hạ thấp trở lại khi bếp lửa cháy.
Duy trì nhiệt độ cao
Hơi nóng từ bếp lửa bốc lên, làm tăng nhiệt độ của khoảng không phía trên, nơi mà thực phẩm đang được treo, từ đó trao đổi nhiệt và làm thực phẩm nóng lên, tùy vào độ cao hay khoảng cách tới ngọn lửa mà hiệu quả tăng nhiệt độ sẽ khác nhau, thường sẽ dao động trong khoảng 40-60 độ C, khoảng nhiệt độ này tuy chưa thực sự cao, nhưng cũng đủ để kiềm hãm sự phát triển của vi khuẩn thông thường.
Tạo lớp phủ muội than
Than củi khi cháy luôn sinh ra một lượng muội than nhất định hòa lẫn trong khói. Lớp muội này bám lên bề mặt thực phẩm, tạo thành màng bảo vệ tạm thời, hạn chế sự tiếp xúc với môi trường bên ngoài và sự xâm nhập của côn trùng gây hại.
Khi tích tụ đủ dày, lớp muội than còn có khả năng hấp phụ một phần hơi ẩm trong không khí, đặc biệt là khi nhiệt và lưu lượng khí giảm, giúp giảm dao động độ ẩm ảnh hưởng lên thực phẩm.
Xua đuổi côn trùng
Đối với thực phẩm chưa được bao bọc, mà tiếp xúc trực tiếp với không khí, thì tác nhân gây hại chủ yếu là côn trùng. Nếu thực phẩm đó được treo trên vị trí cao, thì chủ yếu là côn trùng bay.
Hơi nóng bốc lên làm tăng nhiệt độ của khối không khí xung quanh thực phẩm, có khoảng nhiệt độ nằm ngoài ngưỡng ưa thích và chịu đựng của côn trùng thông thường. Bên cạnh đó, hơi nóng bốc lên còn mang theo một lượng muội than và các khí tạo thành do đốt cháy, làm che lấp đi mùi thực phẩm, làm hỗn loạn tín hiệu mùi, từ đó làm giảm khả năng định vị mùi của côn trùng. Ngoài ra, hơi nóng cùng muội than, tro, bụi hay các mảnh vụn nhẹ, làm cho khối không khí xung quanh thực phẩm sẽ nhiễu động hơn, làm giảm khả năng điều hướng bay lượn của côn trùng. Từ đó cho tác dụng xua đuổi côn trùng, hạn chế sự tiếp xúc.
Trên đây là toàn bộ nội dung về chủ đề "Bảo quản cổ điển - Tác dụng của treo gác bếp", hy vọng nó đem đến cho bạn những thông tin hữu ích!