Dùng vi khuẩn để ức chế vi khuẩn – nghe có vẻ lạ, nhưng kỹ thuật này lại được ứng dụng rất phổ biến trong đời sống hằng ngày. Hãy cùng mình tìm hiểu xem nó đã luôn hiện diện quanh ta như thế nào nhé!
Thế giới vi khuẩn như một xã hội thu nhỏ
Vi khuẩn luôn hiện diện xung quanh chúng ta, ở khắp mọi nơi và thích nghi với từng môi trường khác nhau. Nói một cách hình tượng, vi khuẩn cũng giống như con người – chúng tồn tại trong một “xã hội” riêng, phân bố theo khu vực, điều kiện khí hậu, nguồn dinh dưỡng, có vòng đời và thế hệ kế tiếp.
Giữa các vi khuẩn cũng tồn tại sự cạnh tranh, như những “trận chiến biên giới”, "cạnh tranh sắc tộc" hay "bành trướng lãnh thổ" trong thế giới vi sinh. Có loài tấn công trực tiếp để tiêu diệt đối thủ, có loài lại chọn cách gián tiếp hơn – cạnh tranh nguồn dinh dưỡng và đẩy đối phương vào thế suy yếu, dần bị loại bỏ.
Nguồn dinh dưỡng trong môi trường là có hạn, ít nhất khi xét trong một thời điểm nhất định, vậy nên kẻ mạnh hay áp đảo hơn là kẻ tồn tại sau cùng, các phe yếu thế hơn sẽ sớm suy kiệt vì thiếu lương thực, cuối cùng dẫn đến suy vong hoàn toàn.
Dùng vi khuẩn làm tác nhân cạnh tranh
Con người hiểu được tập tính của vi khuẩn và từ đó tận dụng chúng như công cụ để kiểm soát các vi khuẩn mục tiêu. Bằng cách “tiêm” một lượng vi khuẩn chủ đích vào môi trường và tạo điều kiện thuận lợi cho chúng phát triển, môi trường sẽ nghiêng về sự hiện diện của vi khuẩn này, khiến các tạp khuẩn yếu thế hơn không thể tồn tại.
Trong đời sống hàng ngày, kỹ thuật này rất phổ biến, nhưng vì được “khoác” lên nhiều hình thức khác nhau nên đôi khi khó nhận ra. Để hình dung rõ hơn, hãy cùng mình xem một số ví dụ.
Chẳng hạn, trong hệ tiêu hóa con người, các vi khuẩn đường ruột đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tiêu hóa. Nếu vi khuẩn có hại chiếm ưu thế, bạn có thể bị trướng bụng, đầy hơi hay tiêu chảy. Khi đó, bổ sung lợi khuẩn qua sữa chua chính là nạp vi khuẩn có lợi để cạnh tranh với vi khuẩn gây hại. Nếu duy trì đều đặn, các vi khuẩn gây hại sẽ bị đẩy lùi, giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả trở lại.
Trong kỹ thuật lên men thực phẩm, người ta thường “mồi” quá trình lên men bằng mẫu đã lên men trước đó, vốn chứa nhiều vi khuẩn chủ đích. Kết hợp với việc tinh chỉnh các điều kiện môi trường phù hợp (nhiệt độ, oxy, dinh dưỡng…), những vi khuẩn này phát triển nhanh, lấn át vi khuẩn gây hại. Nhờ vậy, thực phẩm không trải qua giai đoạn hư thối thông thường mà tiến vào quá trình lên men có lợi. Khi vi khuẩn chủ đích chiếm ưu thế, thực phẩm lên men có thể bảo quản lâu mà không bị hư hỏng.
Lý do phần lớn thực phẩm lên men bị xem là hỏng khi chúng lên men quá mức, tạo độ chua quá cao — chứ không phải do bị hư thối.
Trong kỹ thuật xử lý nước thải, người ta chủ động điều hướng sự biến đổi của nước nhờ vi khuẩn. Các chủng vi khuẩn đặc dụng, đã được huấn luyện với những đặc tính vượt trội, sẽ cạnh tranh với vi khuẩn gây thối tự nhiên. Nhờ đó, nước thải được xử lý có kiểm soát hơn, giảm mùi và vẩn đục hiệu quả hơn.
Trong kỹ thuật nuôi trồng thủy sản, người ta thường bổ sung lợi khuẩn để cân bằng hệ vi sinh trong ao. Việc này giúp giảm sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh, từ đó nâng cao hiệu quả nuôi trồng và khả năng kiểm soát dịch bệnh.
Có thể thấy, việc dùng vi khuẩn để ức chế vi khuẩn rất phổ biến trong đời sống hằng ngày và thực tế đã được ứng dụng từ lâu.
Trên đây là toàn bộ nội dung về chủ đề "Kỹ thuật dùng vi khuẩn để ức chế vi khuẩn", hy vọng nó đem đến cho bạn những thông tin hữu ích!